Handpan là gì?
Handpan, hay còn gọi là Hang Drum, là một loại nhạc cụ gõ bằng tay thuộc họ steelpan (trống thép) và được xếp vào nhóm idiophone (tự thân vang). Đàn handpan tạo nên những âm thanh mê hoặc, du dương và mang sắc thái thiền định, thường được sử dụng trong các buổi biểu diễn, thiền định, yoga và âm nhạc chữa lành.
Mặc dù nhiều người gọi đàn này là "hang drum", nhà sản xuất nguyên gốc PANArt đã tuyên bố rằng Hang không phải là trống mà là một nhạc cụ âm thanh riêng biệt. Do đó, thuật ngữ “handpan” đã trở thành cách gọi phổ biến và trung lập hơn.
Cấu tạo của đàn handpan
Một chiếc handpan thường gồm 2 nửa vỏ kim loại được gắn lại với nhau:
Mặt trên (tone field): gồm 1 nốt trung tâm gọi là Ding và ít nhất 7 nốt xung quanh được tạo bằng cách nắn lõm bề mặt kim loại.
Mặt dưới (Gu): có một lỗ tròn, tạo chức năng cộng hưởng và đôi khi được sử dụng để tạo nhịp hoặc âm trầm.
Âm thanh được tạo ra bằng cách dùng tay gõ hoặc vỗ nhẹ, mang lại âm sắc ngân vang, sâu lắng và giàu cảm xúc.
Lịch sử và nguồn gốc của handpan
Từ Hang đến handpan
Năm 2000: PANArt (Thụy Sĩ) giới thiệu Hang, một nhạc cụ lấy cảm hứng từ steelpan Trinidad, ghatam Ấn Độ, cồng Thái và gamelan Indonesia.
2007: Thuật ngữ handpan lần đầu tiên được sử dụng bởi hãng Pantheon Steel (Mỹ) để mô tả nhạc cụ mới của họ – Halo.
Vì "Hang" là thương hiệu đã đăng ký, các nhà sản xuất mới không thể dùng tên này nên “handpan” trở thành tên gọi chung cho dòng nhạc cụ gõ kim loại chơi bằng tay này.
Những handpan đầu tiên ngoài Hang:
Caisa – Kaisos Steel Drums (Đức, 2007)
BElls – BEllart (Tây Ban Nha, 2009)
Halo – Pantheon Steel (Mỹ, 2009)
Spacedrum – Metal Sounds (Pháp, 2009)
Opsilon – Opsilon Instruments (Đức, 2011)
Đến nay, đã có hơn 400 nhà sản xuất handpan trên toàn cầu với sự đa dạng về chất liệu, thiết kế và âm thanh.
Cách chơi handpan
Kỹ thuật cơ bản:
Dùng lòng bàn tay, ngón tay hoặc khớp ngón để gõ lên các tone field.
Giữ lực gõ nhẹ và chính xác để âm thanh vang rõ và không bị đục.
Có thể kết hợp giữa nhịp điệu và giai điệu để tạo ra bản nhạc phong phú.
Phong cách biểu diễn:
Solo, hòa tấu, đệm thiền hoặc kết hợp với nhạc cụ dân tộc.
Thường được sử dụng trong âm nhạc thiền định, chữa lành, chillout, ambient…
Handpan và tranh cãi trong tên gọi
PANArt tuyên bố: "Chúng tôi không làm handpan hay trống Hang. Hang không phải là trống."
Tuy nhiên, vì nhu cầu gọi tên nhạc cụ chung, "handpan" đã được chấp nhận rộng rãi.
Tại một số khu vực (như Israel), thuật ngữ pantam (kết hợp từ "pan" và "ghatam") cũng được sử dụng thay thế cho handpan.
Ứng dụng của đàn handpan trong âm nhạc hiện đại
Trình diễn đường phố, sân khấu lớn, nhạc cụ trị liệu.
Được sử dụng bởi các nghệ sĩ nổi tiếng trong các bản nhạc hòa tấu hoặc album cá nhân.
Là lựa chọn lý tưởng cho các lớp yoga, thiền, sound healing (trị liệu bằng âm thanh).
Kết hợp với nhạc cụ truyền thống hoặc điện tử để tạo chất nhạc độc đáo.
Nơi mua đàn handpan
Nếu bạn đang tìm kiếm mua handpan chất lượng, hãy lưu ý:
Chọn nhà sản xuất uy tín hoặc nghệ nhân có kỹ thuật tuning (lên âm) tốt.
Tránh các loại handpan giá rẻ chất lượng thấp dễ lạc tông.
Một số thương hiệu nổi bật hiện nay: Pantheon Steel, Ayasa, Yishama, Echo Sound Sculpture, RAV Vast (biến thể handpan dạng tongue drum)…
Kết luận
Handpan không chỉ là một nhạc cụ, mà là một trải nghiệm âm thanh tinh tế, giàu cảm xúc và tâm linh. Âm thanh trong trẻo, cộng hưởng của nó có khả năng chạm đến chiều sâu cảm xúc của người nghe. Cho dù bạn là một nghệ sĩ biểu diễn hay người tìm kiếm sự thư giãn, đàn handpan chính là nhạc cụ truyền cảm hứng mà bạn đang tìm kiếm.
